Gebruikerslogin

Wachtwoord vergeten?

BARBERA, EEN POPULAIRE JONGEN!

 

 

Barbera is de meest aangeplante druif van Piemonte. Ook daarbuiten is hij populair. Hij is de op twee na meest verspreide druif in Italië en komt voor in bijna elk wijngewest. Ook in de rest van de wijnwereld laat barbera zich kennen. Hij behoort tot de vijftien meest aangeplante druivenrassen ter wereld. Het is niet helemaal duidelijk waar de oorsprong van barbera ligt, maar in de twaalfde en zeventiende eeuw wordt hij reeds onder verschillende benamingen vermeld in geschriften van de stad Nizza Monferrato. Toch bestaat veel twijfel of barbera echt Piemontees is. DNA-onderzoek uit 2003 vond geen enkel verband met andere Piemontese druiven. 

In Piemonte zijn nog andere druiven met dezelfde naam, onder andere: barbara d’Davi, barbera carìa, barbrassa, of barbera dou ciorniou. Deze druiven hebben geen familieband met barbera of ze zijn een mutatie van barbera. Door de eeuwen heen wordt barbera stilaan de meest aangeplante en populairste druif van Piemonte. De beroemde Piemontese schrijver Cesare Pavese noemt hem zelfs in een van zijn brieven, een ‘legendarische’ druif.

    

pastedGraphic.png

Van straatvlegel tot nobele druif

Oorspronkelijk werd barbera niet beschouwd als een echte kwaliteitsdruif. Door zijn gemakkelijke groei en rijping oogstten veel wijnbouwers, tot de jaren tachtig van vorige eeuw, reusachtige rendementen en leverden daardoor uiterst matige wijnen. Vandaar ook zijn bijnaam ‘de straatvlegel’: veel kwantiteit, maar weinig om het lijf. Gelukkig keerde het tij, onder impuls van goede wijnbouwers, zoals de beroemde Roberto Voerzio. 

Door topwijnbouwers als Giacomo Bologna (Braida), Claudio Viberti , Pio Boffa (Pio Cesare) en Voerzio werd barbera op een andere manier benaderd, met lagere rendementen en zorgvuldiger vinificatie. Sindsdien is barbera uitgegroeid tot een ware topdruif die compacte en intense wijnen geeft. Elk goed wijndomein in Alba en Asti maakt degelijke barbera. 

Barbera is een gemakkelijk te telen druif met goede opbrengst, hij is sterk en weinig gevoelig voor ziekten. Volgens  vriend-wijnbouwer Jan De Bruyne van Le Cecche kun je in barbera de hand van de wijnbouwer herkennen.

 Geen enkele andere druif is zo volgzaam als barbera. In de literatuur wordt hij een echte kameleon genoemd. Zijn hoge zuren en lage tannines laten de wijnbouwer ook toe om verschillende vinificatietechnieken toe te passen, van gisten in open kuipen tot vinificatie in roestvrijstalen tanks en rijpen in eiken vaten. Sommigen voegen kleine percentages barbera toe aan nebbiolowijnen of laten de twee druiven samen vergisten.

 De beroemde Angelo Gaja was een van de eersten die barbera toevoegde aan nebbiolo wijn, met zeer goede resultaten. ‘Wie kleine oogsten binnenhaalt maakt diepgekleurde en ongelooflijk smaakvolle wijnen,’ aldus Jan De Bruyne. Opgepast, barbera kan ook in een frizzante versie gemaakt worden. Soms staat dit niet uitdrukkelijk vermeld op het etiket. Deze lichte schuimende rode wijn is heerlijk met een plateau charcuterie of andere gedroogde vleeswaren.

 

Intens paars, frisfruitig en kruidig

Je herkent een barbera aan zijn diepe paarse kleur, die heel traag afbreekt. Zelfs oudere barbera’s houden lange tijd een mooie blinkende paarse schijn. Kenmerkende geuren van barbera zijn donker fruit, specerijen en pruimencompote. De druif bevat veel fris zuur, waardoor de wijn in zijn jeugd pittig kan smaken. In de regio is de barbera populair omdat Italianen houden van frisse rode wijnen.                                                                                                              

Ik hou  eveneens van zijn knisperende zuren en serveer hem met pasta of risotto waarin Gran Padano is verwerkt. Deze beschermde kaas uit de provincie Cuneo geeft een licht zuur en subtiel bitter smaakje aan een gerecht en daarbij harmonieert een barbera op perfecte wijze. 

Veel wijnbouwers gebruiken nu betere klonen, kiezen voor lagere rendementen en een zorgvuldiger vinificatie. De regionale concurrentie tussen Barbera d’Asti en Barbera d’Alba is eveneens een stimulans om betere wijnen te produceren. 

Ik  hou van beide stijlen, misschien hebben de wijnen van Asti iets frissere zuren, maar alles hangt af van de wijnmaker. De wijnen van barbera worden hoofdzakelijk geproduceerd in de streken rond Asti, Alba en Monferrato. De druif heeft tal van synoniemen, naargelang de herkomst van de wijn. Fina barbera, barbera nera, barberone zijn enkele voorbeelden. 

pastedGraphic_1.png

 

Belangrijkste herkomstregio’s

BARBERA d’ALBA DOC

Het historische wijngebied van Barbera d’Alba is ongeveer 1 250 ha groot. De streek wordt al vernoemd in geschriften die teruggaan tot de 17de eeuw. Je kunt deze oude documenten bewonderen in het stadhuis van Nizza Monferrato. Volgens bepaalde bronnen was de barbera wijn uit de streek van Alba ook populair bij de soldaten van het leger van de koning. 

De druiven voor Barbera d’Alba groeien in drie provincies: Cuneo, Asti en Alessandria.                                                Qua bodemstijl en klimaat is het gebied goed vergelijkbaar met Barbaresco: veel kalk en klei met zanderige oppervlakte. Toch zal ook hier weer de hand van de wijnmeester de kwaliteit bepalen. Barbera is immers heel gevoelig voor verschillende vinificatiemethodes.                                                                                                            Het voorjaar in deze streek is vrij koel, maar zomer en herfst zijn droog en zorgen voor een mooie rijping van de druiven. 

Barbera d’Alba moet minimum 85% barbera bevatten, maar de wijnbouwers mogen tot 15% nebbiolo toevoegen aan hun samenstelling. Voor een Barbera d’Alba mag tot 70hl/ha geoogst worden.                             De vermelding Barbera d’Alba Superiore op het etiket betekent dat de wijn een verplichte rijping van 1 jaar ondergaat waarvan minimum 4 maand op vat.

 

+ BARBERA d’ASTI  DOCG

Het wijngebied van deze recente DOCG is veel groter dan het bekendere Barbera’ d’Alba.                                     De regio omvat bijna 3 380 ha en heeft veel verschillende mesoklimaten, waardoor verschillende wijnstijlen mogelijk zijn.

 Lange tijd was Barbera d’Asti synoniem voor matige wijn van veel te ruime oogsten. Enkele decennia terug namen enkele zeer goede wijnbouwers het initiatief om betere wijn te maken. Onder hen de beroemde en legendarische Giacomo Bologna die de opbrengsten reduceerde, gezonde rijpe druiven oogstte, zorgvuldig vinifieerde en een opvoeding gaf in eiken vaten. Sommigen introduceerden Franse kleine barriques die zorgden voor edele tannines. Het gevolg was een soort renaissance van de barbera. Veel wijnbouwers volgend in de voetsporen van Bologna en vandaag staan barbera wijnen op hun plaats naast nebbiolo en dolcetto. 

pastedGraphic_2.png

 

De wijn moet minstens 90% barbera bevatten, en mag eventueel aangevuld worden met freisa, gorgolino of dolcetto. In 1970 werd de appellatie erkend als DOC, maar promoveerde in 2008 naar DOCG.                             

De wijngaarden liggen verspreid over de provincies Asti en Alessandria. In het totaal komen meer dan 100 gemeenten in aanmerking voor deze appellatie. Op het etiket kunnen verschillende verwijzingen staan. De basis is Barbera d’Asti of Barbera d’Asti superiore. Soms kan de appellatie aangevuld worden met de naam van een subregio: Barbera d’Asti Superiore  “Tinella” of “Colli Astiani” of enkel “Astiano”.                                                 

De subzone “Nizza” heeft vanaf 2014 recht op een eigen DOCG statuut!

De vermelding van een subregio bepaalt dat de druiven enkel uit dit vermelde, afgebakende gebied mogen komen. Een Barbera d’Asti moet geproduceerd zijn voor 1 maart, volgend op de oogst. Wanneer de wijn minstens 14  maand rijpt, waarvan minstens 6 maanden in hout en als de wijn minstens 12,5% alcohol haalt, dan mag de klassering “superiore” vermeld worden. 

Alle informatie over Barbera d’Asti vind je in het informatiecentrum voor de wijnen van Asti en Monferrato. Het is gevestigd in het centrum van Asti in een oud middeleeuws gebouw uit de 13de en 14de eeuw. Dit mooie paleis was ooit de woonplaats van de Visconti familie die verwant waren aan de koning van Frankrijk. 

 

+ NIZZA SUPERIORE DOCG

Recente DOCG, voorheen een subzone in de Asti regio. 

Stefano Chiarlo, wijnmaker op het bekende domein Michele Chiarlo, zegt dat deze DOCG de “grand cru” is voor de barbera druif! Net zoals grote broers Barolo en Barbaresco – beiden nebbiolo druif – zou dit een rode wijn zijn met veel bewaringspotentieel en dit ondanks een lage tannine structuur in de wijn.

Hoge densiteit van wijnstokken en lage opbrengsten zijn natuurlijk een must voor topkwaliteit.

Wetgeving maart 2018:

pastedGraphic_3.png

 

 

+ BARBERA DEL MONFERRATO DOC + SUPERIORE  DOCG 

De eerste vermelding van barbera in de regio van Monferrato gaat terug tot 1798. Toen schreef de beroemde ampelograaf Graaf Nuvolone, een studie over druivenrassen. Bij de barbera noteerde hij “Vitis vinifera Montisferransis”, waarmee hij de aanwezigheid van barbera in de regio bevestigde. 

 

pastedGraphic_4.png

 

Barbera del Monferrato superiore DOCG is een kleine appellatie van hoop en al 41 ha. De productiezone werd erkend in 2008 als DOCG en ligt verspreid over de provincie Asti en Alessandria. De vermelding superiore betekent dat de wijn minstens 14 maanden gerijpt heeft, waarvan minimum 6 maanden in hout. De wijn wijn moet minstens 85%  barbera bevatten en mag aangevuld worden met max. 15% dolcetto, freisa en/of grignolino.

Er is ook een DOC Barbera del Monferrato, die 837 ha groot is. Voor deze appellatie zijn de normen minder streng dan voor de Barbera del Monferrato superiore DOCG. Binnen deze appellatie wordt ook frizzante geproduceerd. 

 

 

 

 

Gido Van Imschoot – Ronny Debaere

 

 
Terug naar het overzicht